Žan Kalvin (Jean Calvin 1509–1564) bio je jedan od vodećih reformatora 16. veka. Njegovo teološko nasleđe, naročito kroz delo Institucije hrišćanske religije, oblikovalo je protestantsku misao u Evropi i svetu. Upoznajte njegov život, rad i nasleđe.

Žan Kalvin – arhitekta reformisane teologije i graditelj ženevskog protestantizma

Žan Kalvin se, uz Martina Lutera, smatra jednom od najznačajnijih ličnosti protestantske reformacije. Rođen je 10. jula 1509. godine u Noyonu, u pokrajini Pikardiji na severu Francuske.

Rani život i obrazovanje

Godine 1523. odlazi u Pariz, gde na poznatom učilištu Montaigu započinje studije teologije. Latinski je učio kod glasovitog pariskog profesora Mathurina Codiera. Na očev nagovor napušta studije teologije i započinje studije prava u Orléansu i Bourgesu. Tokom studija dolazi u kontakt sa pristalicama reformacije. Nakon što je 1531. godine stekao doktorat iz prava, vraća se u Pariz.

Obraćenje i početak reformacijskog puta

Oko 1533. godine Žan Kalvin doživljava takozvano iznenadno obraćenje (subita conversio). Iako okolnosti njegovog obraćenja nisu poznate, sam Kalvin svedoči kako se dugo opirao iskušenju da napusti katoličku veru, iz poštovanja prema Crkvi. U početku se nije slagao sa protestantima, naročito u vezi sa učenjem o evharistiji, te je izbegavao njihove knjige. Međutim, krajem 1533. godine javno se izjašnjava kao protestant.

Institucije hrišćanske religije – teološki temelj reformacije

Godine 1536. u Bazelu objavljuje prvo izdanje svog najpoznatijeg dela, Institucije hrišćanske religije (Institutio Christianae Religionis), na latinskom jeziku. Iste godine planirao je da otputuje u Strasbourg kako bi se posvetio daljim studijama, ali je usput svratio u Ženevu, sa namerom da tamo prenoći samo jednu noć. Međutim, Guillaume Farel, reformator koji je već delovao u Ženevi, uspeo je da ga ubedi da ostane i pridruži se reformacijskom radu u gradu. Ženeva će od tada postati središte Kalvinovog života i rada.

Ženeva – središte Kalvinove misije

Godine 1545. Kalvin sastavlja Katihizis ženevske crkve (Catéchisme de l’Église de Genève), koji je bio veronaučni priručnik namenjen pouci vernika u osnovama reformisane vere. Napisao ga je u obliku pitanja i odgovora kako bi bio prikladan za poučavanje dece i novih članova Crkve. Katekizam jasno iznosi osnovna učenja o Bogu, Hristu, spasenju, sakramentima i hrišćanskom životu, te odražava Kalvinovo uverenje da svaki vernik treba da razume svoju veru na temelju Svetog pisma. Njegov cilj bio je da pomogne Crkvi u Ženevi da postane čvrsto ukorenjena u biblijskom učenju i duhovnoj disciplini.

Osnivanje ženevske akademije

Godine 1559. u Ženevi osniva teološku akademiju, koja je ubrzo postala poznato učilište za obrazovanje protestantskih teologa i propovednika širom Evrope. Za prvog rektora akademije postavio je Teodora Bezu (Theodora de Beza). Sam Kalvin aktivno je učestvovao u radu akademije – ne samo predavanjima, nego i brojnim teološkim delima, naročito komentarima na knjige Starog i Novog zaveta. Ova akademija predstavljala je temelj za kasnije osnivanje Univerziteta u Ženevi.

Poslednje godine i nasleđe

Iscrpljen napornim radom i brojnim obavezama – kako je sam rekao, „za koje bi bio potreban još jedan ceo ljudski život“ – Žan Kalvin umire 27. maja 1564. godine. Po sopstvenoj želji sahranjen je bez oznake na grobu, kako njegovo poslednje počivalište ne bi postalo mesto hodočašća. Njegov naslednik u Ženevi bio je Teodor Beza.

Žan Kalvin ostavio je duboko i trajno nasleđe u Evropi. Njegovo teološko učenje oblikovalo je reformisanu (kalvinističku) tradiciju, koja se proširila iz Ženeve u Francusku, Holandiju, Škotsku, Englesku, Nemačku i Istočnu Evropu. Ženevska akademija obrazovala je naraštaje propovednika i teologa. Njegov naglasak na Božjem suverenitetu, autoritetu Svetog pisma i disciplinovanoj crkvenoj organizaciji uticao je ne samo na crkveni život, nego i na razvoj društva, školstva i političke misli, naročito ideje odgovorne vlasti i slobode savesti. Kalvinovo nasleđe vidljivo je i danas u brojnim reformisanim i prezbiterijanskim crkvama širom sveta, ali i u drugim hrišćanskim denominacijama.

Autor: Episkop Jasmin Milić

Molitva dana

Suvereni i sveti Bože,
ti si vodio Žana Kalvina od proučavanja ljudskih zakona ka razumevanju svetosti tvoga božanskog Zakona objavljenog u Svetom pismu: ispuni i nas istim žarom da poučavamo i propovedamo tvoju Reč, da sav svet upozna tvoga Sina Isusa Hrista, pravu Reč i Mudrost; koji sa tobom i Duhom Svetim živi i caruje, jedan Bog, u večnoj slavi. Amin.

Vidi i ovo.